هنگام مسدود شدن مجرای ساکشن چه باید کرد؟

دستگاه ساکشن یکی از تجهیزات مهم و پرکاربرد در اتاق‌های عمل و بخش‌های جراحی است که برای تخلیه خون، ترشحات و سایر مایعات از موضع جراحی استفاده می‌شود. انسداد مجرای ساکشن، یکی از مشکلاتی است که می‌تواند کارایی این دستگاه را کاهش دهد و باعث اختلال در انجام اقدامات درمانی شود. در این مطلب، بررسی می‌کنیم که هنگام مسدود شدن مجرای ساکشن چه باید کرد تا در کمترین زمان ممکن، جریان مکش بازیابی شده و ایمنی بیمار تضمین گردد.

دلایل مسدود شدن مجرای ساکشن

انسداد مجرای دستگاه ساکشن، یکی از چالش‌هایی است که می‌تواند باعث وقفه در فرآیندهای درمانی و جراحی شود. شناخت دلایل این اتفاق به پیشگیری و رفع سریع‌تر مشکل کمک شایانی می‌کند. در ادامه، به بررسی مهم‌ترین دلایلی که منجر به مسدود شدن مجرای ساکشن حین عمل جراحی می‌شوند، می‌پردازیم:

۱-تخلیه مایعات غلیظ یا حاوی ذرات

یکی از شایع‌ترین دلایل انسداد مجرای ساکشن، مکش مایعاتی است که غلظت بالایی دارند یا حاوی ذرات جامد مانند لخته خون، بافت چربی، ذرات بافت نرم و تکه‌های استخوان هستند. این مواد می‌توانند به راحتی در مجراها و اتصالات دستگاه گیر کرده و مسیر ساکشن را مسدود کنند.

بیشترین موارد گرفتگی مربوط به سرساکشن جراحی است. دلیل آن تماس مستقیم این بخش با بافت‌ها و آغاز فرآیند مکش از همین نقطه می‌باشد. مجرای سرساکشن بسیار ظریف است و در بیشتر انواع آن، بدنه دارای خمیدگی است. همین خمیدگی جزئی می‌تواند احتمال انسداد مسیر را افزایش دهد.

همچنین در برخی مدل‌های سرساکشن که دارای شکل‌های خاص هستند، احتمال گیر کردن لخته خون، ذرات بافت نرم و تکه‌های استخوان بسیار بالاست.

۲-چین‌خوردگی یا خمیدگی لوله ساکشن (Kinking)

لوله ساکشن ممکن است به دلیل قرارگیری نامناسب، کشیدگی بیش از حد یا فشار فیزیکی دچار خمیدگی، تاب‌خوردگی یا چین‌خوردگی شود. این شرایط باعث کاهش شدید یا قطع کامل جریان هوا و مایعات شده و عملاً مجرا را مسدود می‌کنند.

این اتفاق معمولاً هنگام جابجایی بیمار، حرکت نادرست دستگاه یا استفاده از لوله‌های غیراستاندارد رخ می‌دهد.

۳-مشکلات مربوط به دستگاه

گاهی اوقات مشکل اصلی، مسدود شدن مجرای ساکشن نیست. بلکه اختلال در عملکرد کلی دستگاه باعث کاهش قدرت مکش می‌شود و این وضعیت ممکن است با انسداد اشتباه گرفته شود.

یکی از این موارد، مشکلات مربوط به اتصالات است. اگر اتصالات بین سرساکشن، لوله‌ها، مخزن جمع‌آوری مایعات یا فیلتر دستگاه به درستی برقرار نشده باشد (شل یا آسیب‌دیده باشد)، هوا نشت پیدا کرده و قدرت مکش دستگاه به شدت کاهش می‌یابد.

مورد دیگر، پر شدن بیش از حد مخزن جمع‌آوری مایعات است. وقتی این مخزن پر می‌شود، مایعات ممکن است به سمت سیستم مکش دستگاه بازگردند یا فیلترها را مسدود کنند. این اتفاق نیز عملکرد دستگاه را مختل کرده و منجر به کاهش مکش می‌شود. همچنین، گرفتگی یا کثیفی فیلتر دستگاه می‌تواند جریان هوا را مختل کرده و قدرت مکش را به شدت کاهش دهد.

کاهش مکش در نتیجه این اتفاقات می‌تواند این تصور غلط را ایجاد کند که مجرای ساکشن مسدود شده، در حالی که مشکل اصلی ناشی از خود دستگاه و سیستم ساکشن است.

هنگام مسدود شدن مجرای ساکشن چه باید کرد؟

در مواجهه با چنین شرایطی، حفظ آرامش توسط کادر درمان و اجرای پروتکل‌های استاندارد بسیار مهم است. هدف اصلی در این مرحله، بازیابی سریع و مؤثر جریان مکش است، اما این اقدام باید با اولویت‌دهی به ایمنی بیمار و جلوگیری از هرگونه عارضه ناخواسته صورت گیرد.

برای تشخیص دقیق محل انسداد، ابتدا باید سرساکشن را از لوله اصلی جدا کرد. در صورتی که پس از جدا کردن سرساکشن، دستگاه با قدرت مطلوب مکش را انجام دهد، مشخص می‌شود که گرفتگی مربوط به همان سرساکشن است و باید مسیر آن را با توجه به نوع و طراحی ابزار پاکسازی نمود. برای باز کردن مسیر ساکشن معمولاً از تزریق مایع با استفاده از سرنگ یا ورود ماندرن (میله داخلی) به داخل مجرا استفاده می‌شود.

سایر راه‌های بازیابی عملکرد دستگاه ساکشن

اگر مشکل همچنان باقی بود، انسداد در سایر بخش‌ها رخ داده است و باید به عیب‌یابی ادامه داد. به منظور شناسایی علت انسداد و بازیابی عملکرد دستگاه گام‌های زیر را دنبال کنید:

• لوله ساکشن را از ابتدا تا انتها بررسی کنید و به دنبال هرگونه خمیدگی یا پیچ‌خوردگی باشید. اگر هر یک از این موارد را دیدید، لوله را صاف کنید تا جریان مکش به حالت عادی بازگردد.
• تمام اتصالات دستگاه را به دقت بررسی کنید. مطمئن شوید اتصال سرساکشن به لوله، لوله به مخزن و مخزن به دستگاه به خوبی انجام شده و هیچ مشکلی در اتصالات وجود ندارد.
• مطمئن شوید که مخزن جمع‌آوری مایعات بیش از حد پر نشده باشد. اگر پر است، آن را با احتیاط تخلیه کنید. همچنین بررسی کنید که فیلتر ورودی به مخزن دچار گرفتگی نشده باشد.
• پس از انجام بررسی‌های اولیه و رفع احتمالی خمیدگی‌ها یا شل بودن اتصالات، دستگاه ساکشن را مجدداً روشن کرده و قدرت مکش آن را تست کنید. می‌توانید با قرار دادن انگشت یا یک قطعه کوچک گاز استریل روی انتهای لوله، مکش را حس کنید.
• اگر با انجام مراحل بالا مشکل حل نشد، احتمالاً انسداد در جایی از لوله است که سریعاً قابل رفع نیست. در این صورت، اقدام به تعویض آن با یک لوله ساکشن جدید و استریل نمایید.
• در برخی موارد، گرفتگی فیلتر هوای ورودی به پمپ دستگاه ساکشن می‌تواند باعث کاهش مکش شود. در صورت امکان و طبق دستورالعمل سازنده، فیلتر را بررسی و در صورت نیاز تمیز یا تعویض کنید.

اگر با وجود تمام این اقدامات، مشکل همچنان پابرجا بود و مکش دستگاه به حالت عادی بازنگشت، لازم است فوراً موضوع را به مسئول مربوطه (سرپرستار بخش یا واحد تجهیزات پزشکی) اطلاع دهید تا علت اصلی مشکل بررسی و رفع گردد.

چه کارهایی را هنگام مسدود شدن مجرای ساکشن نباید انجام داد؟

هنگام مواجهه با انسداد مجرای ساکشن، برخی واکنش‌های فوری می‌توانند وضعیت را بدتر کرده یا به بیمار و دستگاه آسیب برسانند. در ادامه، به مهم‌ترین کارهایی که هرگز نباید انجام دهید، اشاره می‌کنیم:

• هرگز با دمیدن هوا به داخل لوله سعی نکنید انسداد را برطرف کنید. برخی افراد تصور می‌کنند با دمیدن هوا با سرنگ یا حتی با دهان می‌توانند عامل انسداد را به سمت مخزن هل دهند. این کار اکیداً ممنوع است، زیرا باعث ورود میکروب و آلودگی به سیستم ساکشن می‌شود.
• هرگز از اجسام تیز برای رفع انسداد استفاده نکنید. استفاده از اجسام تیز برای باز کردن لوله ساکشن باعث آسیب به دیواره داخلی لوله، نشت هوا و کاهش قدرت مکش می‌شود.
• هرگز در شرایط اورژانسی وقت خود را برای تعمیر دستگاه تلف نکنید. به جای عیب‌یابی فوراً از یک سر ساکشن، لوله ساکشن جدید یا دستگاه ساکشن کمکی استفاده کنید. هر ثانیه تأخیر می‌تواند برای بیمار خطرناک باشد.
• هرگز فیلتر دستگاه را حین کار جدا نکنید. جدا کردن فیلتر برای افزایش موقت مکش باعث ورود ذرات به پمپ و آسیب به دستگاه می‌شود و خطر عفونت را افزایش می‌دهد.
• هرگز پس از رفع موقت انسداد (مثل صاف کردن خمیدگی)، بدون بررسی علت اصلی به کار ادامه ندهید. انسداد معمولاً یک علت زمینه‌ای دارد. اگر آن را پیدا نکنید، مشکل دوباره تکرار خواهد شد.

جمع‌بندی

به این ترتیب، در پاسخ به این سوال که هنگام مسدود شدن مجرای ساکشن چه باید کرد، می‌توان گفت که کادر درمان باید ضمن حفظ آرامش ابتدا علت مشکل را ارزیابی کنند و در صورت امکان با یک اقدام ساده آن را برطرف نمایند. در مواردی که مشکل با بررسی اولیه برطرف نشود، اقدام سریع برای جایگزینی قطعه با یک محصول نو، بهترین راه برای حفظ کارایی دستگاه و پیشگیری از وقفه در خدمات‌رسانی خواهد بود.