سبد خرید خالی است.
گازهای طبی در بیمارستان | از چه گازهایی در بیمارستان استفاده میشود؟
وقتی نام تجهیزات بیمارستان را میشنویم، معمولاً به یاد دستگاهها و ابزارها میافتیم. اما یکی از مهمترین چیزهایی که در پروسه درمان در بیمارستانها و مراکز درمانی استفاده میشود، گازهای طبی هستند. هر یک از این گازها کاربرد و نقش خاصی دارند و فرآیندهای درمانی و مراقبتی را ممکن و ایمن میکنند. این گازها به قدری مهم هستند که بدون آنها بسیاری از خدمات بیمارستانی عملاً امکان پذیر نیست. در این مطلب، ۷ مورد از گازهای طبی رایج بیمارستان معرفی میشوند و کاربرد هر یک بررسی خواهد شد.
۱-اکسیژن (Oxygen)
اکسیژن (O۲) یکی از مهمترین و پرمصرفترین گازهای طبی در بیمارستانهاست و تقریباً در تمام بخشها از اورژانس گرفته تا مراقبتهای ویژه به طور روزانه از آن استفاده میشود. بدن برای تولید انرژی و ادامه عملکرد طبیعی اندامها به اکسیژن نیاز دارد. بنابراین هر زمانی که سطح اکسیژن خون پایین بیاید یا بیمار نتواند به خوبی نفس بکشد، استفاده از اکسیژن طبی ضروری میشود تا عملکرد بدن حفظ شود و از علائم خطرناک ناشی از کمبود اکسیژن پیشگیری شود.
این گاز به دلیل نقش حیاتی که دارد، اولین و ضروریترین گازی است که در تمامی مراکز درمانی وجود دارد. اصلیترین موارد استفاده از اکسیژن در بیمارستان شامل موارد زیر است:
- مشکلات تنفسی مانند آسم، پنومونی، COPD یا کرونا
- هنگام ایست تنفسی یا احیای قلبی ریوی (CPR)
- هنگام بیهوشی عمومی حین جراحیها برای حفظ سطح پایدار اکسیژن
- در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) برای بیمارانی که به تنفس کمکی نیاز دارند.
- تروماهای شدید مانند خونریزی داخلی، ضربه به سر یا سوختگیها
- کودکان نارس که ریههایشان هنوز به طور کامل تشکیل نشده.
اکسیژن میتواند از طریق کانولای بینی، ماسکهای صورت یا ونتیلاتورها به بیمار انتقال داده شود. روش انتقال بسته به وضعیت بیمار و غلظت موردنیاز اکسیژن متفاوت است. به عنوان مثال، کانولای بینی معمولاً برای اکسیژن با غلظت کم استفاده میشود، در حالی که ماسکها برای غلظت بالاتر مناسب هستند.
توجه داشته باشید که اکسیژن یک گاز بسیار ضروری است اما باید با احتیاط استفاده شود، زیرا استفاده نادرست از این گاز میتواند احتمال وقوع آتش سوزی را بالا ببرد. بیمارستانها باید پروتکلهای ایمنی سختگیرانهای برای نگهداری، جابجایی و استفاده از اکسیژن داشته باشند.
همچنین اکسیژن پزشکی باید خلوص بالایی داشته باشد (بالای ۵.۹۹%) و عاری از گازهای ناخواسته یا آلایندهها باشد، زیرا وجود ناخالصی میتواند برای بیمار خطرناک باشد. بیمارستانها حتماً باید با تأمینکنندگانی همکاری کنند که بتوانند اکسیژن با خلوص بالا ارائه دهند.
۲-کربن دی اکسید (Carbon Dioxide)
کربن دی اکسید (CO۲) یک گاز بیرنگ، بیبو و غیرقابل اشتعال است که به راحتی توسط بدن جذب میشود. این ویژگیها باعث میشود که استفاده از CO₂ در برخی جراحیها به ویژه جراحیهای کم تهاجمی مانند لاپاراسکوپی، ایمن و قابل کنترل باشد. در این جراحیها از گاز کربن دی اکسید برای ایجاد فضای کافی در حفره شکم استفاده میشود. به این صورت که گاز در ابتدای جراحی وارد حفره شکم میشود و با بالا بردن دیواره شکم، فضای کاری مناسبی برای جراح ایجاد میکند تا جراح دید بهتری نسبت به موضع عمل داشته باشد و بتواند ابزارها را با دقت بیشتری هدایت کند.
CO₂ به سرعت در بدن جذب میشود و به همین دلیل خطر تجمع و سمیت آن بسیار کم است. توجه داشته باشید که استفاده از این گاز همیشه باید تحت نظارت متخصصان و با فشار کنترل شده انجام شود. در جراحیهای لاپاراسکوپی، فشار گاز معمولاً کمتر از ۲۰ میلیمتر جیوه تنظیم میشود تا به اندامها آسیبی نرسد.
۳-نیتروس اکساید (Nitrous Oxide)
نیتروس اکساید (N۲O) که به نام «گاز خنده» نیز شناخته میشود، یکی از گازهای طبی پرکاربرد در بیمارستان است. این گاز با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی باعث ایجاد آرامش، کاهش اضطراب و کاهش احساس درد در بیماران میشود. به همین دلیل در مراکز دندانپزشکی، جراحیهای سرپایی و زایمان طبیعی برای تسکین درد و ایجاد حس آرامش بدون نیاز به بیهوشی کامل به کار میرود.
نیتروس اکساید معمولاً از طریق ماسک صورت یا بینی وارد بدن بیمار میشود. این روشها کمک میکنند تا غلظت گاز به طور دقیق کنترل شود و اثر آرامبخشی کاملاً ایمن و مؤثر باشد. این گاز اغلب همراه با اکسیژن استفاده میشود تا از کاهش سطح اکسیژن خون جلوگیری شود.
نکات ایمنی:
- N₂O یک گاز بیرنگ، غیرقابل اشتعال و نسبتاً ایمن است، اما باید همیشه تحت نظارت متخصص بیهوشی استفاده شود.
- داشتن تهویه مناسب و سیستمهای جمعآوری گاز برای حذف گاز اضافی از محیط اتاق عمل ضروری است.
- استفاده طولانی مدت یا بدون تهویه مناسب میتواند باعث سرگیجه، حالت تهوع یا کاهش سطح اکسیژن شود و در درازمدت ممکن است کمبود ویتامین B12 یا مشکلات عصبی ایجاد کند.
- بیمارستانها باید پروتکلهای دقیقی برای ذخیره، جابجایی و استفاده از نیتروس اکساید داشته باشند تا هم بیماران و هم کارکنان در امنیت کامل باشند.
۴-هوای فشرده پزشکی (Compressed Air)
هوای فشرده پزشکی یک مخلوط گازی شامل حدود ۲۱٪ اکسیژن و ۷۹٪ نیتروژن است که میزان اکسیژن آن بسته به نیاز بیمار تنظیم میشود. این هوا باید کاملاً تمیز و عاری از بخار روغن، رطوبت، گرد و غبار و هرگونه آلودگی شیمیایی باشد تا برای بیماران ایمن باشد. هوای فشرده برای اهداف مختلفی مانند ارائه پشتیبانی تنفسی به بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی استفاده میشود و تحویل کنترل شده آن کمک میکند تا سطح اکسیژن در جریان خون بیمار در محدوده ایمن حفظ شود.
به این ترتیب، اصلیترین کاربردهای هوای فشرده پزشکی عبارتند از:
- تغذیه دستگاههای تنفس مصنوعی (ونتیلاتور)
- راهاندازی تجهیزات پزشکی که با هوای فشرده کار میکنند.
- تأمین جریان هوا در فرایند احیای قلبی-ریوی بیماران
- تأمین فشار برای تجهیزات آزمایشگاهی و پزشکی
۵-گاز هلیوکس (Heliox)
گاز هلیوکس یکی از گازهای طبی در بیمارستان است که ترکیبی از هلیوم و اکسیژن است. این ترکیب معمولاً شامل حدود ۸۰٪ هلیوم و ۲۰٪ اکسیژن میشود. ویژگی برجسته این گاز، چگالی بسیار پایین آن است که باعث میشود هوا راحتتر در مجاری تنفسی بیمار جریان پیدا کند و تنفس برای بیمار آسانتر شود.
کاربردهای اصلی هلیوکس عبارتند از:
- کمک به بیماران مبتلا به تنگی نفس، آسم شدید، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
- کمک به تنفس نوزادان نارس با مشکلات تنفسی
- کمک به غواصان هنگام غواصی در عمقهای زیاد
توجه داشته باشید که هلیوکس باید در سیلندرهای مخصوص ذخیره شود و در دمای کنترل شده نگهداری گردد تا کیفیت و ایمنی گاز حفظ شود.
۶-نیتروژن (Nitrogen)
نیتروژن (N۲) یک گاز بیرنگ و بیبو است که در بیمارستانها کاربردهای متعددی دارد. البته از این گاز به طور مستقیم برای بیمار استفاده نمیشود و بیشتر برای بهبود کارایی تجهیزات پزشکی و فرآیندهای پشتیبانی به کار میرود. نیتروژن بسته به کاربرد مورد نظر میتواند به صورت گاز یا به صورت مایع با دمای بسیار پایین (منفی ۱۹۶ سلسیوس) استفاده شود.
نیتروژن در بیمارستان کاربردهای مختلفی دارد که مهمترین آنها ذخیره و نگهداری نمونهها و سلولها در آزمایشگاهها و همچنین استفاده در کرایوسرجری میباشد.
رعایت نکات ایمنی هنگام استفاده از نیتروژن چه به صورت گاز و چه به صورت مایع، بسیار مهم است. در فضاهای بسته، غلظت بالای گاز نیتروژن میتواند موجب کاهش اکسیژن و در نتیجه خفگی شود. همچنین تماس مستقیم با نیتروژن مایع ممکن است باعث سوختگی شدید ناشی از سرما شود. به همین دلیل، بیمارستانها باید پروتکلهای دقیق برای نگهداری، جابجایی و استفاده از نیتروژن داشته باشند.
۷-نیتریک اکساید (Nitric Oxide)
نیتریک اکساید (NO) یکی از گازهای طبی در بیمارستان است که برای بیماران با مشکلات تنفسی شدید، نوزادان نارس و درمان اختلالات فشار خون ریوی به کار میرود. این گاز باعث گشاد شدن عروق ریوی و بهبود انتقال اکسیژن به بافتها میشود و تحت نظارت دقیق در بخشهای ICU یا NICU استفاده میشود.
جمعبندی
گازهای طبی بخش حیاتی مراقبتهای بیمارستانی هستند و نقش آنها فراتر از آن چیزی است که در نگاه اول به نظر میرسد. این گازها به حفظ عملکرد طبیعی بدن، تسهیل تنفس، کنترل درد و انجام ایمن جراحیها کمک میکنند و بدون آنها بسیاری از خدمات درمانی عملاً غیرممکن خواهد بود. رعایت استانداردها و نکات ایمنی در نگهداری و استفاده از این گازها، تضمینکننده سلامت بیماران و کارکنان است.
امتیاز کاربران
[تعداد نظرات: ۱ میانگین نمره: ۵]
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.