سبد خرید خالی است.
علائم فتق چیست؟ از کجا بفهمیم فتق داریم؟
فتق یا هرنی زمانی ایجاد می‌شود که بخشی از بافت یا اندام داخلی بدن از یک نقطه ضعیف در دیواره عضلانی عبور کرده و به سمت بیرون برجسته شود. مهم‌ترین نشانه‌ای که می‌تواند به تشخیص فتق کمک کند، ایجاد برآمدگی در شکم، ناف یا کشاله ران است که هنگام سرفه، ایستادن یا بلند کردن اجسام سنگین بیشتر دیده می‌شود. البته علائم فتق بسته به نوع آن می‌توانند متفاوت باشند و گاهی با سایر بیماری‌ها اشتباه گرفته شوند. در این مقاله توضیح می‌دهیم که چگونه بفهمیم فتق داریم، علائم انواع فتق چیست و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم.
چگونه بفهمیم فتق داریم؟
علائم فتق بسته به نوع، محل بروز و میزان پیشرفت آن متفاوت است. در ادامه، مهم‌ترین علائم و نشانه‌هایی که به شما کمک می‌کنند متوجه وجود فتق شوید را معرفی می‌کنیم:
- مشاهده برآمدگی در ناحیه آسیب‌دیده: رایج‌ترین نشانه فتق ایجاد برآمدگی یا توده قابل لمس در ناحیه آسیب‌دیده است که معمولاً با ایستادن، سرفه کردن، خندیدن یا بلند کردن اجسام سنگین، بزرگتر یا برجسته‌تر می‌شود. این برآمدگی ممکن است هنگام دراز کشیدن تا حدودی کوچک‌تر یا ناپدید شود، زیرا در آن حالت فشار داخلی شکم کاهش می‌یابد.
- احساس درد یا سوزش در محل برآمدگی: درد خفیف تا متوسط، احساس سوزش یا سنگینی در محل فتق از علائم شایع فتق هستند. این درد معمولاً هنگام انجام فعالیت‌های بدنی، زور زدن یا ایستادن طولانی‌مدت افزایش می‌یابد. در مردان، فتق کشاله ران ممکن است به سمت بیضه‌ها نیز گسترش یابد و باعث درد یا تورم در آن ناحیه شود.
- احساس فشار، پری یا ناراحتی عمومی: برخی افراد فتق را نه به صورت درد، بلکه به شکل یک احساس فشار یا پری در شکم یا کشاله ران تجربه می‌کنند. این حس ممکن است بعد از خوردن غذا، ورزش یا در پایان روز تشدید شود.
- مشاهده برآمدگی در یک وضعیت بدنی خاص: اگر متوجه شدید که برآمدگی در حالت ایستاده ظاهر می‌شود اما با دراز کشیدن از بین می‌رود، احتمال وجود فتق بالاست. این ویژگی از نشانه‌های کلیدی فتق‌های سطحی محسوب می‌شود.
علائم انواع فتق چیست؟
باید بدانید که نشانه‌های فتق می‌تواند بسته به نوع و محل بروز آن در بدن متفاوت باشند. برخی افراد با مشاهده برآمدگی یا احساس درد در ناحیه شکم متوجه بیماری خود می‌شوند، در حالیکه در برخی دیگر این عارضه به شکل سوزش معده یا احساس فشار داخلی بروز می‌کند.
در ادامه، علائم انواع فتق را بررسی می‌کنیم:
علائم فتق بیضه (کشاله ران)
فرد مبتلا به فتق بیضه معمولاً در قسمت پایین شکم یا کشاله ران توده برجسته‌ای را مشاهده می‌کند که با سرفه کردن یا ایستادن بزرگتر می‌شود. برخی مردان ممکن است درد یا احساس سنگینی در بیضه‌ها را نیز تجربه کنند. درد معمولاً هنگام بلند کردن اجسام سنگین یا فعالیت فیزیکی بیشتر می‌شود.
علائم فتق هیاتال
برخلاف سایر انواع فتق، در فتق هیاتال توده قابل مشاهده‌ای وجود ندارد. این نوع فتق بیشتر باعث علائم گوارشی مانند سوزش معده، رفلاکس اسید معده، درد قفسه سینه، احساس سنگینی پس از خوردن غذا و دشواری در بلع می‌شود.
علائم فتق ناف
فتق ناف معمولاً با ایجاد برآمدگی دایره‌ای شکل در اطراف ناف خود را نشان می‌دهد. این برآمدگی هنگام گریه، سرفه یا فشار بیشتر نمایان می‌شود. فتق ناف در بزرگسالان، ممکن است همراه با درد یا ناراحتی در ناحیه شکم باشد.
علائم فتق فمورال در زنان
فتق فمورال بیشتر در زنان مخصوصاً پس از بارداری‌های متعدد یا در افراد دارای اضافه وزن دیده می‌شود. علامت اصلی آن برآمدگی دردناک در قسمت بالای ران است که با ایستادن یا انجام فعالیت بزرگتر می‌شود. در صورت درمان نکردن، این فتق ممکن است باعث انسداد روده یا عوارض خطرناک‌تری شود که نیاز به جراحی دارد.
علائم فتق در دوران بارداری
در دوران بارداری، افزایش فشار داخلی شکم و رشد رحم می‌تواند موجب بروز فتق به خصوص در ناحیه ناف یا کشاله ران شود. علائم آن معمولاً شامل درد، احساس کشیدگی و برآمدگی کوچک در ناحیه شکم است. در بیشتر موارد، این وضعیت پس از زایمان بهبود می‌یابد، اما در صورت تشدید علائم باید با پزشک مشورت شود.
تشخیص فتق چگونه انجام می‌شود؟
تشخیص فتق معمولاً با معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی بیمار آغاز می‌شود. پزشک ابتدا از بیمار درباره علائم، سوابق جراحی، سابقه خانوادگی فتق و نوع فعالیت‌های روزمره سؤال می‌پرسد.
در مرحله بعد، پزشک با مشاهده و لمس کردن نواحی مختلف بدن (به خصوص شکم، کشاله ران و ناف) وجود هرگونه برآمدگی یا توده را بررسی می‌کند. معمولاً از بیمار خواسته می‌شود در حالت ایستاده قرار بگیرد یا سرفه کند؛ زیرا فشار داخلی بدن باعث نمایان‌تر شدن برآمدگی فتق می‌شود.
در بسیاری از موارد، همین معاینه ساده می‌تواند نوع و محل فتق را مشخص کند. اما برای اطمینان بیشتر ممکن است از روش‌های تصویربرداری (معمولاً سونوگرافی) نیز استفاده شود.
امروزه در بیشتر جراحی‌های ترمیم فتق از مش جراحی برای تقویت دیواره شکم و کاهش احتمال عود استفاده می‌شود.
نحوه انجام سونوگرافی برای تشخیص فتق
برای انجام سونوگرافی فتق، بیمار معمولاً بر روی تخت دراز می‌کشد. سپس تکنسین ژل مخصوص سونوگرافی را روی پوست ناحیه موردنظر می‌مالد تا امواج صوتی به راحتی عبور کنند و تصاویر واضح‌تری ایجاد شود.
سپس پروب سونوگرافی (دستگاه کوچک دستی که امواج صوتی با فرکانس بالا را ارسال و دریافت می‌کند) به آرامی روی ناحیه شکم حرکت داده می‌شود. امواج صوتی منعکس شده از بافت‌ها به شکل تصویر زنده روی صفحه نمایش ظاهر می‌شوند و پزشک می‌تواند محل دقیق فتق را مشاهده کند.
در پایان، تصاویر به دست آمده تجزیه و تحلیل می‌شوند تا وجود هرنی تأیید شود و جزئیات مهمی مانند اندازه، نوع و محل دقیق آن مشخص گردد.
اگر فتق درمان نشود چه می‌شود؟
اگر فتق درمان نشود، ممکن است عوارض جدی و خطرناکی ایجاد کند که نیاز به درمان فوری دارند. مهم‌ترین عوارض شامل موارد زیر است:
- فشار بر بافت‌های اطراف: در صورت عدم درمان، برآمدگی فتق به مرور زمان بزرگتر می‌شود و ممکن است باعث وارد شدن فشار به بافت‌های اطراف شود. به عنوان مثال، بزرگ شدن فتق بیضه ممکن است باعث شود که فتق به داخل کیسه بیضه کشیده شود. این وضعیت باعث تورم، درد و احساس سنگینی در ناحیه بیضه‌ها می‌گردد و انجام فعالیت‌های روزمره را دشوار می‌کند.
- انسداد روده: گاهی فتق می‌تواند باعث مسدود شدن روده کوچک شود. این شرایط می‌تواند باعث علائمی از جمله درد شدید شکم، حالت تهوع و استفراغ و مشکل در دفع گاز یا ادرار شود. انسداد روده یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد.
- قطع جریان خون روده: در برخی موارد نادر، گیر کردن چربی‌های روده در ساک (کیسه) فتق می‌تواند باعث قطع خون‌رسانی به بخشی از روده شود. این وضعیت بسیار خطرناک است و اگر به سرعت درمان نشود، می‌تواند به مرگ بافت روده، التهاب شدید و عفونت منجر شود. در چنین شرایطی جراحی فوری ضروری است.
سؤالات متداول
آیا فتق درد دارد؟
بله، فتق ممکن است باعث درد، احساس فشار یا سنگینی در ناحیه ایجاد فتق شود. این درد معمولاً هنگام سرفه، زور زدن یا بلند کردن اجسام سنگین بیشتر می‌شود. البته بعضی فتق‌ها ممکن است بدون درد باشند.
آیا فتق با سونوگرافی مشخص می‌شود؟
بله، سونوگرافی می‌تواند به تشخیص برخی انواع فتق کمک کند. با این حال، تشخیص فتق معمولاً ابتدا با معاینه پزشک انجام می‌شود.
آیا هر برآمدگی روی شکم فتق است؟
خیر، هر برآمدگی روی شکم یا اطراف ناف لزوماً فتق نیست. برای تشخیص دقیق باید برآمدگی توسط پزشک بررسی شود.
آیا فتق خطرناک است؟
بیشتر فتق‌ها در ابتدا خطرناک نیستند، اما در صورت درمان نکردن ممکن است بزرگتر شوند و عوارضی مانند انسداد روده ایجاد کنند.
آیا ورزش کردن باعث فتق می‌شود؟
ورزش به تنهایی معمولاً باعث فتق نمی‌شود، اما بلند کردن وزنه‌های سنگین و افزایش فشار شکم می‌تواند احتمال بروز فتق را در افراد مستعد افزایش دهد.
جمع‌بندی
فتق در بسیاری از موارد با یک برآمدگی قابل مشاهده شروع می‌شود، اما نادیده گرفتن علائم آن می‌تواند باعث پیشرفت بیماری و ایجاد عوارض شود. اگر متوجه توده‌ای غیرطبیعی در شکم، ناف یا کشاله ران شده‌اید، به خصوص اگر این برآمدگی همراه با درد یا تغییر اندازه هنگام فعالیت باشد، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام فتق به انتخاب روش درمان مناسب و جلوگیری از مشکلات جدی‌تر کمک می‌کند.
امتیاز کاربران
[تعداد نظرات: ۱ میانگین نمره: ۵]
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.