چرا قبل از جراحی موهای محل عمل را می‌تراشند؟

قبل از برخی جراحی‌ها ممکن است موهای ناحیه‌ای که قرار است تحت عمل قرار گیرد، کوتاه یا تراشیده شود. تراشیدن مو قبل از عمل، بخشی از فرایند آماده‌سازی بیمار پیش از جراحی است و با هدف جلوگیری از آلودگی و ایجاد دید و دسترسی کافی به موضع عمل صورت می‌گیرد. در این مطلب بررسی می‌کنیم که چرا قبل از جراحی موهای محل عمل را می‌تراشند، آیا این کار از عفونت جلوگیری می‌کند و چه زمانی انجام آن توصیه می‌شود.

چرا قبل از جراحی موهای محل عمل را کوتاه می‌کنند؟

کوتاه کردن موهای محل جراحی بخشی از فرایند آماده‌سازی پوست پیش از عمل است و با هدف فراهم کردن دید کافی نسبت به موضع عمل برای تیم جراحی انجام می‌شود. این موها به خصوص زمانی که متراکم یا بلند باشد، می‌توانند مسیر دید جراح را مسدود کنند و تشخیص دقیق بافت‌ها و محل برش را دشوار سازند.

از طرفی، موهای بلند می‌توانند محل تجمع آلودگی و میکروارگانیسم‌ها باشند و در صورت باقی ماندن در میدان جراحی، احتمال انتقال آلودگی به محل عمل را افزایش دهند.

همچنین وجود مو ممکن است باعث شود چسب‌های جراحی، پانسمان یا تجهیزات پایش به خوبی روی پوست قرار نگیرند.

به این ترتیب، برداشتن موهای موضع عمل باعث ایجاد یک میدان جراحی تمیز و بدون مانع می‌شود و به جراح اجازه می‌دهد تا با دقت و سرعت بیشتری عمل را انجام دهد.

آیا تراشیدن مو قبل از عمل خطر عفونت را کاهش می‌دهد؟

مطالعات نشان داده‌اند که تراشیدن نامناسب مو با تیغ می‌تواند احتمال بروز عفونت را افزایش دهد. دلیل این موضوع ایجاد خراش‌های میکروسکوپی روی سطح پوست هنگام استفاده از تیغ است. این آسیب‌های کوچک می‌توانند به محل مناسبی برای رشد و تکثیر باکتری‌ها تبدیل شوند.

به همین دلیل، دستورالعمل‌های پیشگیری از عفونت محل جراحی توصیه می‌کنند موهای محل عمل تنها زمانی برداشته شوند که بلندی یا تراکم آنها به گونه‌ای باشد که ضدعفونی کردن کامل پوست را دشوار کند یا در روند جراحی اختلال ایجاد کند. در صورت نیاز به حذف مو نیز استفاده از کلیپرهای الکتریکی (ماشین اصلاح) به تیغ ترجیح داده می‌شود؛ زیرا احتمال آسیب به پوست را کاهش می‌دهد.

بنابراین، آماده‌سازی موهای محل جراحی با هدف فراهم کردن دسترسی مناسب جراح و تسهیل فرآیند عمل انجام می‌شود و تراشیدن مو به تنهایی روشی برای کاهش خطر عفونت محسوب نمی‌شود.

آیا قبل از همه جراحی‌ها باید موهای محل عمل تراشیده شود؟

قبل از همه جراحی‌ها نباید موهای محل عمل را تراشید یا کوتاه کرد. در واقع، رویکرد علمی امروزی دقیقاً برعکس این است. بر اساس دستورالعمل‌های معتبر جهانی مانند سازمان بهداشت جهانی (WHO) و مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، توصیه اصلی این است که موهای محل جراحی تنها در صورتی برداشته شوند که وجود آن‌ها در دید جراح و ضدعفونی کردن پوست موضع عمل اختلال ایجاد کند.

از طرفی برداشتن موها بدون رعایت اصول ایمنی به خصوص با تیغ به دلیل ایجاد خراش‌های میکروسکوپی روی پوست می‌تواند خطر عفونت را افزایش دهد. به همین دلیل، برداشتن موها بدون ضرورت نه تنها سودی ندارد، بلکه می‌تواند مضر باشد.

در برخی انواع جراحی‌ها به دلیل موقعیت یا ماهیت عمل، احتمال نیاز به کوتاه کردن موها بیشتر است؛ از جمله جراحی‌های مغز و اعصاب (کرانیوتومی)، جراحی‌های ناحیه تناسلی، پرینه و زیربغل و برخی جراحی‌های شکم یا لگن.

در مقابل، در بسیاری از جراحی‌های لاپاراسکوپی که برش‌ها بسیار کوچک هستند، موها معمولاً تداخلی با روند عمل ندارند و به همین دلیل، کوتاه کردن آن‌ها ضرورتی ندارد.

موهای موضع عمل را باید چگونه برداشت؟

استفاده از تیغ به هیچ وجه توصیه نمی‌شود، زیرا باعث ایجاد بریدگی‌های میکروسکوپی روی پوست می‌شود که به عنوان دروازه‌ای برای ورود باکتری‌ها عمل کرده و خطر عفونت را به شدت افزایش می‌دهد. در مقابل، روش‌های ایمن‌تر زیر توصیه می‌شوند:

• ماشین اصلاح: این روش استاندارد طلایی و تنها روش توصیه‌شده توسط مراجع معتبری مانند WHO، CDC و NICE است. ماشین اصلاح، موها را بدون تماس مستقیم با پوست و ایجاد خراش کوتاه می‌کند و بدین ترتیب خطر عفونت را به حداقل می‌رساند.
• کرم‌های موبر: این کرم‌ها با حل کردن شیمیایی مو، بدون ایجاد بریدگی موهارو حذف می‌کنند و می‌توانند گزینه‌ای کم‌خطرتر از تیغ باشند. با این حال، به دلیل احتمال بروز حساسیت‌های پوستی و محدودیت در برخی نواحی بدن، استفاده از آن‌ها باید با احتیاط باشد.

نکته مهم: به دلیل اینکه روش و زمان برداشتن موها باید دقیقاً با پروتکل‌های بیمارستان و دستور پزشک جراح شما هماهنگ باشد، هرگز خودسرانه و بدون مشورت با تیم پزشکی، اقدام به اصلاح ناحیه عمل نکنید. بهترین کار این است که طبق دستورالعمل بیمارستان عمل کنید؛ چرا که آن‌ها بر اساس نوع جراحی شما، بهترین رویکرد را انتخاب خواهند کرد.

موهای محل عمل را باید چه زمانی برداشت؟

بهترین زمان برای تراشیدن مو قبل از عمل، همان روز جراحی و درست قبل از انتقال بیمار به اتاق عمل است. این کار، فرصت رشد باکتری‌ها در زخم‌های میکروسکوپی احتمالی را کمتر می‌کند.

برخی دستورالعمل‌ها مانند WHO توصیه می‌کنند که تراشیدن مو حداکثر ۲ ساعت قبل از عمل انجام شود.

تراشیدن مو قبل از عمل با تیغ بهتر است یا ماشین اصلاح؟

قطعاً استفاده از ماشین اصلاح (کلیپر) بسیار بهتر و ایمن‌تر از تیغ است. در واقع، تراشیدن با تیغ نه تنها توصیه نمی‌شود، بلکه توسط تمام مراجع معتبر پزشکی جهان به شدت منع شده است.

تراشیدن مو قبل از عمل باید توسط بیمار انجام شود یا کادر درمان؟

برداشتن موهای محل جراحی باید حتماً توسط کادر درمان و در بیمارستان انجام شود و بیماران هرگز نباید خودسرانه در خانه اقدام به این کار کنند، مگر آنکه نحوه صحیح اصلاح و محل دقیق آن توسط کادر درمان به بیمار آموزش داده شده باشد. در غیر اینصورت، وظیفه بیمار فقط دوش گرفتن قبل از عمل و اطلاع دادن درباره وجود هرگونه زخم یا حساسیت است.

اگر موهای محل جراحی تراشیده نشود، چه اتفاقی می‌افتد؟

تراشیدن یا کوتاه کردن موهای محل جراحی همیشه ضروری نیست و در بسیاری از عمل‌ها، اگر موها مانعی برای انجام جراحی ایجاد نکنند (کوتاه بوده و مزاحم ضدعفونی کردن پوست و برش جراحی نباشند)، نیازی به برداشتن آن‌ها وجود ندارد.

با این حال، در برخی شرایط ممکن است حضور موها در ناحیه عمل مشکلاتی ایجاد کنند. به عنوان مثال، موهای بلند یا متراکم می‌توانند مشاهده دقیق محل برش را دشوارتر کرده، در قرار دادن پانسمان اختلال ایجاد کنند یا باعث کاهش چسبندگی پانسمان و تجهیزات جراحی شوند. همچنین ممکن است تمیز کردن و ضدعفونی کامل پوست در حضور حجم زیادی از مو دشوارتر باشد. به همین دلیل، تصمیم درباره برداشتن موهای محل جراحی بر اساس نوع عمل و نظر تیم جراحی گرفته می‌شود.

جمع‌بندی

در گذشته، تراشیدن مو قبل از عمل اغلب با تیغ انجام می‌شد. اما امروزه به دلیل احتمال ایجاد بریدگی و خراش‌های سطحی روی پوست، استفاده از تیغ تا حد امکان توصیه نمی‌شود و در صورت نیاز به برداشتن مو، استفاده از ماشین اصلاحترجیح داده می‌شود. موهای ریز، نازک و کوتاه که مانعی برای انجام جراحی ایجاد نمی‌کنند، معمولاً نیازی به برداشتن ندارند و پوست ناحیه به طور مناسب ضدعفونی می‌شود. در مقابل، موهای بلند، ضخیم یا مزاحم که می‌توانند با محل برش یا روند جراحی تداخل داشته باشند، معمولاً پیش از عمل با ماشین اصلاح کوتاه یا برداشته می‌شوند.